Arpani don yassilash usulida qayta ishlash: Bo'rdoqi buqalar uchun foydasi

Go'sht yo'nalishidagi qoramolchilikda ozuqa tannarxi umumiy xarajatlarning qariyb 70 foizini tashkil qiladi. Shu sababli bo'rdoqichilik xo'jaliklarida ozuqa bazasidan maksimal foyda olish, ayniqsa donli ekinlar hazmini oshirish eng ustuvor vazifadir. Arpa o'zining energiya va oqsil muvozanati bilan buqalar ratsionining ajralmas asosi hisoblanadi. Biroq uni oddiy bolg'ali tegirmonda maydalash har doim ham kutilgan iqtisodiy natijani bermaydi. Zamonaviy chorvachilik tajribasi shuni ko'rsatmoqdaki, don yassilash usuli arpaning to'yimli moddalarini saqlab qolgan holda, hayvon organizmi tomonidan o'zlashtirilish darajasini tubdan oshiradi.

Nima uchun arpada don yassilash maydalashdan samaraliroq?

An'anaviy maydalash usulida don unsimon fraksiyalarga aylanadi. Juda mayda tuyilgan arpa qoramolning katta qorniga (rumen) tushganda mikrobial fermentatsiya haddan tashqari tezlashib ketadi. Kraxmalning keskin parchalanishi qorin muhitida sut kislotasining to'planishiga, ya'ni atsidoz (qorin kislotaliligi oshishi) holatiga olib keladi. Atsidoz esa buqalarning ishtahasini pasaytiradi, oshqozon devorlarini shikastlaydi, tuyoq kasalliklarini keltirib chiqaradi va natijada kunlik o'sish sur'atini keskin sekinlashtiradi.

Aksincha, don yassilash jarayonida arpa donasi maxsus valiklar (vallar) orasidan o'tkazilib, unga aylanmasdan eziladi. Dondagi qattiq qobiq yoriladi, lekin uning fizik tuzilishi — yorma shakli saqlanib qoladi. Bunday mexanik ishlov kraxmal donachalarini mikrofloraning hazm qilishi uchun qulay holatga keltiradi, shu bilan birga qorindagi fermentatsiyani muvozanatda ushlab turadi. Kavsh qaytarish jarayoni buzilmaydi, so'lak ajralishi ko'payadi va qorin ichki muhiti tabiiy buferlanadi.

Bo'rdoqi buqalar vaznida don yassilash beradigan natijalar

Go'sht yo'nalishidagi buqalarni jadal boqish (feedlot tizimi) davrida konsentrat ozuqalar ulushi 60-80 foizgacha yetkaziladi. Bunday yuqori konsentratli ratsionda ozuqaning xavfsiz va samarali bo'lishi bevosita don yassilash sifatiga bog'liq. Yassilangan arpa tarkibidagi kraxmal ingichka ichakka o'tmasdan katta qorinda propionat kislotasiga aylanadi. Propionat esa qoramolda yog' va go'sht to'qimalarining shakllanishida asosiy energiya manbai sanaladi.

Sanoatdagi odatiy tajriba ko'rsatkichlariga ko'ra, arpani yassilab berish oddiy maydalangan arpa bilan taqqoslaganda kunlik vazn qo'shish sur'atini taxminan 8 foizdan 15 foizgacha oshirishi mumkin. Shu bilan birga, 1 kilogramm tirik vazn olish uchun sarflanadigan ozuqa miqdori (ozuqa konversiyasi koeffitsiyenti) odatda 6 foizdan 10 foizgacha qisqaradi. Bu ko'rsatkichlar yirik bo'rdoqichilik fermalarida oylar davomida minglab bosh mol boqilganda tonnalab don va jiddiy moliyaviy resurs tejalishini anglatadi.

Texnologik parametrlar: Sovuq va bug'da don yassilash usullari

Chorvachilik amaliyotida yassilashning asosan ikki xil texnologiyasi qo'llaniladi: sovuq yassilash (dry rolling/crimping) va bug'da pishirib yassilash (steam flaking). Sovuq usulda arpa namligi o'rtacha 14-16 foiz darajasiga keltirilib, to'g'ridan-to'g'ri vallardan o'tkaziladi. Bu kichik va o'rta xo'jaliklar uchun oddiy, energiya tejamkor va ishonchli usuldir.

Yirik sanoat bo'rdoqichilik komplekslarida esa ko'proq bug'lash tizimli don yassilash texnologiyasi afzal ko'riladi. Bu jarayonda don 100°C atrofidagi bug' kamerasida 30-45 daqiqa qizdiriladi, so'ngra maxsus og'ir vallar orqali yupqa barg (flyake) holatiga keltiriladi. Bug' ta'sirida kraxmal jelatinizatsiyalanadi, bu esa uning hazmlanish darajasini eng yuqori cho'qqiga olib chiqadi. Valiklar oralig'idagi tirqish (odatda 0.3 mm dan 0.8 mm gacha) va vallarning aylanish tezligi donga beriladigan yakuniy zichlik hamda sifatni belgilaydi.

Uskunani to'g'ri tanlash va FeedMillMachinery bilan bog'lanish

Arpani samarali qayta ishlash uchun ishlatiladigan vallarning qattiqligi, muvozanati va uzoq muddat o'z xususiyatini yo'qotmasligi juda muhim. Valiklar tez yedirilsa, don to'liq yassilanmay o'tib ketadi yoki maydalanib, unga aylanadi. Turkiyaning Bursa shahri, Mustafakemalpaşa hududida joylashgan FeedMillMachinery korxonasi ozuqa zavodlari, yirik bo'rdoqichilik fermalari uchun professional ozuqa ishlab chiqarish va steam flaking uskunalarini ishlab chiqaradi. Xo'jaligingiz quvvati, rejalashtirilgan chorva boshi soni va arpani yassilash talablari bo'yicha aniq muhandislik yechimini olish uchun FeedMillMachinery mutaxassislariga WhatsApp orqali +90 533 965 16 58 raqamiga yozing yoki info@feedmillmachinery.com elektron pochta manziliga murojaat qiling.